Đã nhận lời mời làm việc ở Việt Nam? Trước khi chuyển đến, hãy yêu cầu doanh nghiệp trả lời bằng văn bản: công việc thực tế của bạn cần giấy phép lao động hay thuộc trường hợp miễn hợp lệ nào, và đơn vị nào làm thủ tục. Thị thực nhập cảnh, giấy phép lao động (hoặc chứng cứ miễn theo luật), và giấy tờ cư trú là ba vấn đề khác nhau.
Lịch chuyển tiếp pháp luật (kiểm tra 23/10/2026): Chính phủ ban hành Nghị định 393/2026/NĐ-CP ngày 20/10/2026, thông tin công bố ngày 22/10; hệ thống văn bản chính thức ghi ngày có hiệu lực 05/12/2026. Đây là nghị định về người lao động nước ngoài nói chung, không chỉ là danh sách miễn giấy phép trên bản tin Chính phủ. Trước 05/12, Nghị định 219/2025 vẫn là căn cứ hiện hành đối với các trường hợp thuộc phạm vi điều chỉnh; không được tự áp dụng các diện miễn mới. Từ 05/12, Nghị định 393 thay thế 219 theo Điều 36. Hồ sơ đang chờ xử lý, giấy phép đã cấp hoặc công việc kéo dài qua mốc này cần HR đối chiếu đúng điều khoản chuyển tiếp tại Điều 35 với văn bản ký chính thức và cơ quan tiếp nhận; không kết luận rằng giấy phép cũ tự mất hiệu lực hoặc hồ sơ đều phải nộp lại. Trong lượt kiểm tra này chưa đọc trực tiếp toàn văn PDF ký của Điều 35, nên kết quả cho từng hồ sơ vẫn pending authority verification. Không tự suy diễn miễn phép ngắn hạn đồng nghĩa miễn thông báo, miễn thủ tục cư trú hay có quyền làm việc ngay.
Chọn đúng tình huống
| Công việc dự định | Câu hỏi phải xác nhận |
|---|---|
| Làm cho doanh nghiệp tại Việt Nam | Theo Nghị định 219/2025/NĐ-CP đang áp dụng, vị trí này cần giấy phép hay bằng chứng miễn; cơ quan nào tiếp nhận? |
| Được chuyển công tác từ doanh nghiệp nước ngoài | Đơn vị sử dụng lao động tại Việt Nam là ai, và việc chuyển nội bộ có đáp ứng đúng điều kiện pháp lý không? |
| Giảng dạy, tư vấn, làm chuyên gia thời hạn ngắn | Điều khoản miễn cụ thể, thời gian, nhiệm vụ, hồ sơ và yêu cầu thông báo là gì? |
| Đưa vợ/chồng hoặc con sang ở cùng | Mỗi người cần loại thị thực, bảo lãnh hoặc giấy tờ cư trú nào? Có được làm việc không? |
| Làm từ xa cho công ty nước ngoài | Không mặc định nhận lương từ nước ngoài khiến mọi hoạt động trên thị thực du lịch đều hợp pháp |
1. Quy định đang áp dụng và thời hạn xét hồ sơ
Nghị định 219/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ 07/08/2025, thay đổi thủ tục cấp và miễn giấy phép cho người lao động nước ngoài. Thông tin Chính phủ nêu hồ sơ sử dụng Mẫu số 03 để doanh nghiệp giải trình nhu cầu tuyển người nước ngoài và cơ quan có thẩm quyền xem xét cấp giấy phép theo Mẫu số 04. Thẩm quyền cấp, cấp lại, gia hạn, thu hồi giấy phép được giao cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh theo quy định và tổ chức thực hiện tương ứng.
Thời hạn 10 ngày làm việc chỉ được tính kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, không phải lúc bạn gửi bản nháp đầu tiên. Trong trường hợp không chấp thuận nhu cầu hoặc không cấp giấy phép, cơ quan trả lời bằng văn bản, nêu lý do theo quy định 03 ngày làm việc. Giải đáp chính thức tháng 1/2026 nhấn mạnh không được hiểu là cứ nộp hồ sơ rồi chờ đủ mười ngày sẽ tự được cấp phép.
Ví dụ: Công ty hứa bạn bắt đầu làm việc ngày 1/12, nhưng mới yêu cầu bằng cấp và giấy xác nhận lý lịch để hợp pháp hóa. Hồ sơ chưa chắc đã đầy đủ, đồng hồ xử lý 10 ngày có thể chưa bắt đầu. Yêu cầu HR xác nhận hồ sơ hợp lệ và giấy phép hoặc xác nhận miễn thực tế, không chỉ ngày dự đoán.
Đổi quy định tháng 12: doanh nghiệp phải xác định điều gì
Giấy phép đã cấp, hồ sơ được cơ quan nhận thật và bản nháp trong nội bộ công ty là ba tình huống khác nhau. Nghị định 393/2026 có hiệu lực ngày 05/12 và có Điều 35 về chuyển tiếp. Chưa đối chiếu trực tiếp toàn bộ điều này trong bản ký gốc, nên bài viết không khẳng định giấy phép cũ tự hết hiệu lực, tự được giữ nguyên hay cho phép đổi việc. Với giấy phép hoặc hồ sơ đã nộp, giữ bản quyết định/biên nhận và yêu cầu cơ quan lao động áp dụng đúng quy định chuyển tiếp cho ngày tháng thực tế. Biên lai thanh toán không phải giấy phép làm việc.
Hai quyết định: Công ty hẹn bắt đầu 01/12 nhưng bằng cấp còn thiếu hợp pháp hóa: không thể tự tính mười ngày làm việc từ email đầu tiên; chỉ làm việc khi có giấy phép hoặc căn cứ miễn hợp pháp. Nếu giấy phép kéo dài sang tháng 12 mà bạn đổi vị trí/công ty, cần hỏi thủ tục áp dụng trước khi làm nhiệm vụ mới, không được suy ra luật mới tự cho phép chuyển.
2. Tách phần giấy tờ của người lao động và doanh nghiệp
| Người lao động chuẩn bị khi được yêu cầu | Doanh nghiệp chịu trách nhiệm xác minh và nộp |
|---|---|
| Hộ chiếu, tình trạng thị thực/nhập cảnh và thông tin nhân thân | Tư cách pháp lý của doanh nghiệp, chức danh, mô tả nhiệm vụ và địa điểm làm việc |
| Văn bằng, chứng cứ kinh nghiệm phù hợp chức danh thực tế | Căn cứ cần giấy phép hay điều khoản miễn có thật; cơ quan cấp tỉnh nhận hồ sơ |
| Giấy sức khỏe, lý lịch tư pháp, bản dịch/hợp pháp hóa nếu luật và loại hồ sơ yêu cầu | Mẫu đơn, giải trình tuyển dụng, kiểm tra thời hạn và tính hợp lệ của giấy tờ |
| Giấy tờ quan hệ gia đình nếu bảo lãnh người thân | Ngày được phép bắt đầu công việc, phối hợp giấy phép và nhập cảnh/cư trú |
Quy định có thể khác nhau giữa nhà quản lý, giám đốc điều hành, chuyên gia, lao động kỹ thuật hoặc một nhóm được miễn. Không trả tiền chứng thực tất cả hồ sơ có thể tưởng tượng ra trước khi doanh nghiệp và cơ quan có thẩm quyền xác định đúng loại hồ sơ.
3. Có giấy phép lao động không tự tạo quyền cư trú
Cục Quản lý xuất nhập cảnh quản lý các loại thị thực và quyền cư trú. e-Visa du lịch tối đa 90 ngày tự nó không chứng minh quyền làm việc cho doanh nghiệp Việt Nam. Ngược lại, một quyết định về giấy phép lao động hoặc diện miễn cũng không tự tạo thẻ tạm trú cho cả gia đình.
Hãy yêu cầu HR xác nhận riêng loại thị thực nhập cảnh, giấy phép/giấy tờ miễn, thẻ tạm trú nếu phù hợp, địa điểm làm việc, ngày bắt đầu và ngày kết thúc. Nếu cần đăng ký tạm trú tại nơi ở, xác định vai trò người quản lý chỗ ở và người lưu trú; đừng tự suy ra một bước đã được thực hiện bởi công ty.
4. Hồ sơ sai, đổi việc hoặc kết thúc hợp đồng
- Hồ sơ chưa đầy đủ: xin danh sách lỗi bằng văn bản, bổ sung theo hướng dẫn và xác nhận lúc nào cơ quan đã nhận đủ để tính thời hạn xử lý.
- Bị từ chối: nhận lý do chính thức và kiểm tra khả năng nộp lại hoặc loại thủ tục khác; quá mười ngày không biến từ chối thành chấp thuận.
- Thay công ty, vị trí hoặc tỉnh làm việc: xác định trước khi làm công việc mới liệu có cần xin giấy phép mới, điều chỉnh, xác nhận miễn hay thông báo. Giấy phép của công ty trước không phải quyền làm việc mọi nơi.
- Kết thúc công việc: hỏi HR và cơ quan lao động, xuất nhập cảnh về giấy tờ cần trả/hủy, tiền lương cuối cùng, thời hạn cư trú của bản thân và gia đình. Không mặc định có thời gian gia hạn lưu trú chung.
Bốn xác nhận trước ngày đi làm
Yêu cầu HR cung cấp bằng văn bản (1) điều luật/loại công việc và cơ quan tiếp nhận, (2) giấy phép hoặc bằng chứng miễn đã thực sự được chấp nhận, (3) tình trạng nhập cảnh/cư trú và ngày hết hạn, (4) ngày cùng hoạt động được phép bắt đầu. Giữ bản hợp đồng, chứng cứ hồ sơ và các quyết định trong nơi lưu trữ cá nhân.
Tự kiểm tra: Bạn có thể phân biệt hồ sơ phía công ty với hồ sơ cá nhân, hiểu thời hạn 10 ngày từ hồ sơ đầy đủ, tránh làm việc trên biên nhận hoặc e-Visa du lịch, và biết rằng Nghị định 393 mới có hiệu lực từ 05/12/2026 chứ chưa phải quy định miễn đang áp dụng vào ngày 23/10. Với trường hợp chưa rõ, yêu cầu cơ quan lao động và xuất nhập cảnh có thẩm quyền xác nhận hồ sơ áp dụng cho chính bạn trước khi bắt đầu công việc.